پایان نامه های سری دهم

عمره تمتع از دیدگاه مذاهب خمسه- قسمت ۱۰

۳-۳-۵- فوائد فقه مقارن
۱٫حرکت در مسیر رفع اختلافات طائفه ای و ایجاد وحدت رویه بین مبانی فقهی مذاهب اسلامی با معرفی منابع و ادله فقهی.

  1. ایجاد روح تلاش و فعالیت و غلبه بر تعصبات خشک و دوری از اختلافات در سایه کارهای علمی.
  2. آفرینش راهکار نو در سایه تضارب آرای فقهی و گشودن راه جدید در راستای استنباط احکام شرعی و مبانی فقه اسلامی.
  3. رسیدن به واقع فقه اسلامی از نزدیکترین راه و سالمترین آن. این روش امکان وقوعی ندارد مگر آنکه آرای مختلف عرضه شود وپس از آنکه موضوع بندی شد در معرض قضاوت دیگران قرار گیرد.

۳-۴- انواع دیدگاههای فقه مقارن
نحوه بحث و ارائه دیدگاهها در فقه مقارن سه گونه است:

  1. گردآورى دیدگاههاى مختلف فقهاى یک مذهب فقهى، مانند آنچه در مختلف الشیعه علامه حلى صورت گرفته است.
  2. گردآورى دیدگاههاى مذاهب مختلف فقهى. بیشتر کتابهاى نگاشته شده در این موضوع از این نوع اند، از قبیل «الخلاف» شیخ طوسى؛ «جامع الخلاف و الوفاق» على بن محمد سبزوارى و «منتهى المطلب» و «تذکره الفقهاء» علامه حلى.
  3. بیان حکم شرعى مسئله‌اى و ایجاد موازنه میان آن و قانون مدنى و سنجیدن مقدار مخالفت یا موافقت قانون مدنى با حکم شرعى و بیان آنچه که مصلحت عمومى اقتضا مى‌کند. برخى معاصران به این شیوه از فقه مقارن اشاره کرده و به آن پرداخته‌اند، مانند «تحریر المجله» نگاشته محمدحسین کاشف الغطاء.

۳-۵ -آشنایى با مذاهب مشهور اسلامى (مذاهب خمسه)
پس از رسول خدا (ص) امت اسلامى چنانکه آن حضرت پیش بینى فرموده بودند، به فرقه هاى مختلفى تقسیم شده و شکاف عمیقى میان آنان پدید آمد. نویسندگان ملل و نحل از دهها و صدها فرقه و مذهب سخن گفته اند و امت اسلامى را بر اساس روایتى از پیامبر (ص) به هفتاد و سه فرقه تقسیم نموده اند. بعضى از این فرقهها که در همان سده هاى اولیه تاریخ اسلام پدید آمدند دستمایهها و زیربنى آنها، فکرى ، اعتقادى، و یا سیاسى بوده است.
اختلاف نظر در برداشتهى متفکران و فقهى اسلامى از قرآن، سنت و احادیث یکى از علل ایجاد فرق و مذاهب مختلف شده و گاهى نیز درگیرى هى سیاسى و نیز مشاجرات فکرى ، کلامى و اعتقادى موجد آن بوده است. از میان فرق پدید آمده، مهمترین آنها که اکنون قریب به اتفاق مسلمانان پیرو آنها مى باشند، پنج مذهب امامیه، شافعى، مالکى، حنفى، حنبلى هستند که به مذاهب خمسه معروف مى باشند. اینک بطور اجمال آنها را معرفى مى کنیم.
۳-۵-۱- شیعه امامیه
یکى از فرق و مذاهب اسلامى «شیعه امامیه» یا «شیعه جعفریه» است. شیعیان معتقدند بذر تشیع در اوایل بعثت و در واقعه «یوم الانذار» نهاده شد و رسول خد (ص) از همان اوان، على (ع) را که در آن میهمانى به ایشان ایمان آورده بود جانشین خود قرار داد و فرمود: «یا على أنت و شیعتک هم الفائزون» (علامه مناوی ، باب حرف عین، ص۹۸).
آنان پس از رحلت رسول خدا (ص) بر اساس «نص»، وبا استناد به حدیث «یوم الانذار» و نیز «خطبه غدیر خم» که پیامبر (ص) در آن فرمود: «من کنت مولاه فهذا على مولاه» على بن ابیطالب (ع) را جانشین بلا فصل آن حضرت مى دانند. شیعیان؛ یعنى پیروان او هنگامى که خلافت را پس از رحلت پیامبر (ص) در کس دیگرى دیدند، همراه پیشوایشان صبر وانتظار پیشه ساختند تا این که ایشان در سال ۳۵ هجرى به خلافت رسید. از این هنگام شیعه جان تازه ى یافت.
سومین امام آنان یعنى حسین (ع) فرزند فاطمه – س – در واقعه کربلا به شهادت رسید. فقه شیعه در دوران ششمین امام خود، جعفر بن محمد (ع) به اوج شکوفایى رسید و مذهب جعفریه به عنوان یکى از مذاهب اصلى مطرح گردید که هم اکنون بخشى از جامعه اسلامى، پیرو آن هستند.
آنان معتقد به امامت بلا فصل نُه تن از فرزندان فاطمه سـ از نسل حسین (ع) مى باشند که در مجموع از دوازده امام که اولین آنان داماد رسول خدا (ص) على بن ابیطالب (ع) و آخرین آنان مهدى قائم هستند پیروى مى کنند. دوازدهمین امام آنان در سال ۲۵۵ هجرت، غیبت فرموده و هرگاه خداوند متعال بخواهد برى نجات بشریت ظهور خواهد کرد، حتى اگر یک روز از عمر جهان باقى باشد. فقه شیعه بر اساس (کتاب) قرآن، سنت، اجماع، و عقل استوار است.
۱- «إنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیُمونَ الصَّلاَهَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاهَ وَهُمْ رَاکِعُونَ» (سوره مائده : ۵۵ ) که بر طبق گزارش مورخان و مفسران، على (ع) در هنگام رکوع خویش به فقیر کمک کرده و این آیه در شأن ایشان نازل شده است.
۲- «اَلْیَوْمُ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِى …»(سوره مائده : ۳ ) این آیه در شأن حادثه غدیر خم و تعیین على (ع) به امامت پس از پیامبر (ص) به وسیله آن حضرت، نازل شده است.
۳- «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رَسَالَتَهُ …» (سوره مائده: ۶۷ ) این آیه دستورى از جانب خداوند برى ابلاغ تعیین جانشینى على (ع) در غدیر خم بوده است.
۴- «فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسِکُمْ …» (سوره آل عمران : ۶۱ ) آیات مباهله نیز در شأن على (ع) وهمسر و فرزندانش نازل شده است که همان اصحاب کساء باشند. شیعیان علاوه بر آیات قرآنى ، به اقوال و گفته هاى رسول خدا (ص) نیز استناد مى جویند از جمله به حدیث «یوم الدار» یا «یوم الانذار».
قال رسول الله (ص) :
۱- «یا على أنت خلیفتى من بعدى و انت وصیى و قاضى دینى »
۲- «و سلموا علیه بامره المؤمنین»
۳- «من کنت مولاه فهذا على مولاه»
۴- «و اقضاکم على»
۵- «و تعلموا منه و لا تعلموه، اسمعوا له و اطیعوه»
۶- «انت منى بمنزله هارون من موسى الاّ انه لا نبى بعدى » و… (غایه‌ المرام، قسمت‌ اوّل‌، ص‌ ۱۱۰ حدیث‌ هفتم‌ . و ص‌ ۱۲۲ حدیث‌ هشتاد و سوّم‌ ؛بحارالانوار ، ج‌ ۹ ، ص‌ ۲۳۹).
شیعه امامیه یا اثنى عشریه معتقد است که به قدرت خداوند و لطف او، حضرت مهدى عجـ پس از بروز علائمى ظهور خواهد کرد، در حالى که سن آن حضرت بین سى و چهل به نظر خواهد آمد. محل ظهور ایشان را مکه نوشته اند و در بین «رکن و مقام» مردم با آن حضرت بیعت مى کنند. او جهان را پر از عدل و داد کند، چنانکه از ظلم و جور پر شده باشد.
مجموعه احادیث اثنى عشریه در چهار کتاب گردآورى شده و بنام کتب اربعه معروف است. اساس این کتب اخبارى است که از ائمه رسیده و غالباً به امام محمد باقر و امام صادق (علیهم السلام) منتهى مى شود. شاگردان آن دو امام چهارصد رساله در شرایع اسلام تألیف کردند که در زمان غیبت مورد استفاده واقع مى شد که به اصول أربعمائه معروف بود. مرحوم شیخ کلینى توانست آن چهارصد رساله اصل را جمع کرده و پنج مجلد، یکى در اصول دین و سه در فروع دین و یکى در مواعظ تبویب کرده آن را «الکافى » نامید. احادیث جمع آورى شده نزدیک به ۱۶۱۹۹ حدیث است. که در سى ودو کتاب تدوین شده است.
در قرن چهارم شیخ صدوق بر اساس همین رسائل چهارصدگانه، کتاب «من لا یحضره الفقیه» را تألیف کرد. پس از وى محمد بن حسن طوسى دو کتاب «الاستبصار فى ما اختلف من الاخبار» و «تهذیب الاحکام» را تألیف نمود. در فقه جعفرى یا اثنى عشرى که بنیانگذار آن امام صادق (ع) مى باشد قیاس منع شده و به جى آن از عقل بهرهبردارى مى شود. در بیشتر فروع فقه، مذهب شیعه امامیه، غالباً با یکى از مذاهب اربعه اهل سنت موافق است و اهل سنت آنرا پنجمین مذهب اسلامى دانسته اند.
شیعه در اعمال مذهبى تفاوتى با اهل سنت جز در بعضى موارد ندارد؛ از جمله اذان، متعه، مجاز ندانستن خواندن سوره هاى سجده دار در نماز، حرام بودن فقاع همانند حرمت مشروب، گفتن پنج تکبیر در نماز میت، ولى در اصول دین دو اصل عدل و امامت را بر اصول اهل سنت مى افزاید زیرا عدل را صفت ذاتى خداوند وامامت را اصل اساسى در اعتقاد خویش مى داند.

You may also like...