پایان نامه های سری دهم

عمره تمتع از دیدگاه مذاهب خمسه- قسمت ۶

در اینکه مقصود از «شعائراللّه » در آیه بالا چیست، مفسّران سه احتمال ذکر کرده اند:
«تمام معالم دین»، «خصوص مناسک حج» یا «خصوص دام های قربانی» (محمدحسین طباطبایی،۱۳۷۴، ذیل تفسیر آیه ۳۲-۳۳حج.).
نکته بالا، بر اساس احتمال دوم است.
گفتنی است در این صورت، معنای لَکُمْ فِیها مَنافِعُ إِلی أَجَلٍ مُسَمًّی… این است که مناسک حج وسیله کسب در آمد و تجارت برای شما مسلمانان است.
۲-۲-۴- ابعاد حج
۲-۲-۴-۱- بعد سیاسی حج
حج از آن روزی که تولد پیدا کرده است، اهمیت بعد سیاسی اش کمتر از بعدعبادی اش نیست. حج تنظیم و تمرین و تشکل این زندگی توحیدی است. حج عرصه نمایش ، و آیینه سنجش استعدادها و توان مادی و معنوی مسلمانان است. یکی از مهمات فلسفه حج، ایجاد تفاهم و تحکیم برادری بین مسلمین است. بیتی که برای قیام تاسیس شده است، آن هم قیام للناس، پس باید برای همین مقصد بزرگ در آن اجتماع نمود. حج بی روح و تحرک و قیام، حج بی برائت ، حج بی وحدت ، و حجی که از آن هدم کفر و شرک بر نیاید حج نیست (کلمات قصار امام خمینی (س)، ۱۳۷۲، ص۲۰).
اصلاً حج بی‏سیاست، حج نیست و کسانی که بدون در نظر گرفتن جنبه‏های سیاسی، مراسم حج انجام می‏دهند و تنها به ظواهر عبادی حج قناعت می‏کنند، قطعا از محتوای حج خارج شده‏اند (میقات حج،ش ۴، ص ۴۶).
حج، کنگره ملل متحد است. از جنبه جهان شمولی، حج، بزرگ‏ترین واقعه میان فرهنگی است که به طور مداوم از زمان ظهور اسلام تا امروز در سطح جهانی صورت می‏گیرد. حج تنها جریان ارتباطی میان‏فردی و میان‏فرهنگی امت است که به واسطه‏های سازمانی، رسانه‏ای، ابزاری و تکنولوژی تکیه ندارد و اساس آن بر سه موضوع خلقت وحدت و امت متکی است.
حج کنگره ای است عظیم از مسلمانانی به رنگهای سیاه ، سفید و نژادها و ملتهای متفاوت اما همه در یک کلمه متحدند (اسلام). اسلامی که ستم ستز است و استکبار ستیز، اسلامی که مامن مظلوم و جلودار ظالم است. درک عبادت حج برابر است با استکبار گریزی، زیر بار حرف زور نرفتن، متحد بودن برخی از کارکردهای بعد سیاسی حج عبارتند از: انتقال فرهنگ مبارزه سیاسی به مسلمانان دیگر کشورها،  دشمن‏شناسی، خنثی سازی توطئه‏های تبلیغی استکبار جهانی و  برائت از مشرکان.
۲-۲-۴-۲-بعد فرهنگی حج
موسم حج علاوه بر امور معنوی، یک از مناسب‏ترین ایام برای مبادله فرهنگی و انتقال ارزش‏ها در بین مسلمین جهان است و آثار و برکاتی از این راه نصیب اسلام و مسلمین می‏گردد، و سبب رشد و شکوفائی زائران خانه خدا را فراهم می‏نماید.
و در یک کلمه، بزرگ‏ترین و مهم‏ترین فرهنگی که در ایام حج‏ به حاجی منتقل می‏گردد، فرهنگ توحید خالص ابراهیمی محمدی‏صلی الله علیه وآله است.
یکی از علل حج، شناخت و آشنایی مردم با آثار و احادیث رسول‏الله‏صلی الله علیه وآله و زنده نگه‏داشتن و به دست فراموشی نسپردن آن‏هاست؛ یعنی حج در واقع مروری بر تاریخ اسلام و پیامبر اسلام بلکه مروری بر توحید و حامیان آن از آدم تا ابراهیم و خاتم است و تابلوئی برای تمام فداکاری‏های قهرمان توحید و پیامبر اکرم‏صلی الله علیه وآله است که حاجی با دیدن این صحنه‏ها و امکنه پیام می‏گیرد.
از سوی دیگر، ایام حج فرصتی است‏ بسیار مناسب برای تبلیغ فرهنگ اصیل اسلام، در میان قشر وسیع و قابل توجهی از مسلمین که از اطراف و اکناف عالم در این نقطه اجتماع کرده‏اند.
ایام حج فرصت ‏بسیار مناسب و استثنایی برای تبلیغ و نشر فرهنگ اصیل اسلام در میان قشر وسیع و قابل توجهی از مسلمین است هم تبلیغ قولی است و هم عملی و هم بررسی مسائل مختلف اسلامی توسط برجسته‏ترین افراد از نظر علم و تقوی، و هم مبارزه با ریشه‏های فرهنگ ضدتوحیدی و استعماری و هم خنثی کردن هرگونه توطئه و نقشه‏های شوم بر علیه اسلام ناب محمدی است. همچنان‏که پیامبراکرم‏صلی الله علیه وآله در جریان فتح مکه و حجه‏الوداع فرهنگ جاهلیت را عملا و قولا ریشه‏کن نمود.
نکته دیگری که در بعد فرهنگی حج نمایان است، مسئله پیام‏رسانی است. حاجی و زائر خانه خدا، علاوه بر این‏که معارف اصیل اسلام و آیات روشن الهی را مشاهده و پیام را دریافت می‏کند،  باید این پیام را به عنوان ره توشه حج ‏با خود به همراه برده و در محیط و شهر و آبادی خود نشر دهند.
۲-۲-۴-۳-بعد اقتصادی حج 
هدف اصلی و علّت غایی در هر عبادتی ـ از جمله حج و عمره ـ همانا توجّه به خدا و طلب قرب او و تحصیل آخرت است. این مقصد اساسی را هرگز نباید با اغراض دنیوی و اهداف مادّی کمرنگ ساخت. بنابراین، هرگاه از آثار مادی و کسب و تجارت و اقتصاد و معیشت سخن به میان می آید، جنبه آلی دارد نه استقلالی؛ زیرا در اسلام، مادیات مقدمه معنویات است و دنیا مقدمه آخرت. از این رو در روایات آمده است: «الْحَجُّ وَ الْعُمْرَهُ سُوقَانِ مِنْ أَسْوَاقِ اْلآخِرَهِ اللَّازِمُ لَهُمَا مِنْ أَضْیافِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنْ أَبْقَاهُ أَبْقَاهُ وَ لا ذَنْبَ لَهُ وَ إِنْ أَمَاتَهُ أَدْخَلَهُ الْجَنَّهَ ».
»حج و عمره دو بازارند از بازارهای آخرت، آن کس که به این دو تمسک جوید در زمره میهمانان خدا است اگر او را زنده بدارد گناهی برای وی باقی نگذارد و اگر بمیراند او را در بهشت برین جای دهد.» (ابوجعفر صدوق ، ۱۳۸۷، ج۲، ص۱۴۴ ).
هر یک از احکام و شرایع ـ حتّی عبادی آنها ـ دارای آثار معیشتی، دنیوی و اقتصادی است؛ چرا که شرایع اسلامی تأمین کننده سعادت انسان در دنیا و آخرت و مدافع مصالح و منافع جامعه بشری در همه ابعاد به هم پیوسته حیات است. و با توجّه به این نکته، که مصالح دنیوی و امور معیشتی ضرورتی است ـ که هر چند به عنوان مقدمه ـ برای دستیابی به سعادت ابدی بشر، غیر قابل اجتناب است، از این رو فرموده اند: «مَنْ لا مَعاشَ لَهُ لا مَعادَ لَهُ».
امیرالمؤمنین(علیه السلام) طی خطبه ای با اشاره به نقش حج در نفی فقر و زدودن گناه می فرماید:«حَجُّ الْبَیتِ وَ اعْتِمَارُهُ فَإِنَّهُمَا ینْفِیانِ الْفَقْرَ وَ یرْحَضَانِ الذَّنْبَ. «(نهج البلاغه، خطبه ۱۱۰)
حج و عمره خانه خدا فقر را از میان برمی دارد و گناهان را پاک می کند.
در بازار اقتصادی حج میلیون ها انسان؛ از خرد و کلان تغذیه می شوند، نیاز سالانه خود را تأمین می کنند، حتی فقرایی که قدرت کار ندارند از احسان و انفاق حاجیان و ذبیحه زائران بهره می برند و اگر این امکانات و همین گوشت قربانی با برنامه ای دقیق پیاده می شد و به مصرف نیازمندان در هر شهر و اقلیمی می رسید، هزاران تن گوشت پاک و پاکیزه قربانی به هدر نمی رفت و به گرسنگان دنیا می رسید. علاوه بر این، وجوهات شرعیه و برّیه و صدقه و انفاق، اعانه بسیار ارزشمندی برای نیازمندان خواهد بود و نیز سوغات سفر که نباید منحصر به نزدیکان و اقوام باشد بلکه سهم مساکین و محرومان نیز به گونه ای در آن لحاظ گردد تا از این رهگذر به آشنا و بیگانه مساعدتی هرچند اندک عاید گردد و موجب تحبیب قلوب و پیوند اجتماعی افزون باشد.
۲-۳ – عمره تمتع
واژه عمره در لغت به معنای زیارت آمده و در اصطلاح شرع مقدس به معنای زیارت بیت الله الحرام، استعمال گردیده است.
راغب اصفهانی در تعریف عمره می‌گوید:
وَالعُمرَهُ، الزیارَهُ الَّتی فیها عِمارَهُ الوُدِّ وَجُعِلَ فِی الشَّریعَهِ لِلقَصدِالمَخصوُص. (راغب اصفهانی ،۱۳۸۱ش، ص۳۴۷).
عمره به معنای زیارت است که با آن، مکان مورد علاقه آباد می‌شود و در شریعت اسلام برای قصدی مخصوص قرار داده شده است.
مرحوم شیخ طوسی (ره) در تعریف عمره چنین فرموده است: «عمره، در لغت به معنای زیارت است و در شرع عبارت است از زیارت بیت الله الحرام جهت ادای مناسک مخصوص در هر وقت و زمان ایّام سال» (طوسی، ۱۳۶۰ش، ج۲، ص۱۵۵٫).
مرحوم طبرسی (ره) در این زمینه، چنین می‌فرماید: «عمره به معنای زیارت و از عمارت، اخذ شده است؛ زیرا زائر، با زیارت خود، آن مکان را آباد می‌کند، امّا در شرع مقدس، زیارت خانه خدا، با عمل مشروع است» (طبرسی ، ۱۳۳۷ش، ج۱، ص۴۳۹).
حج تمتّع، دارای دو عبادت به هم پیوسته؛ یعنی عمره تمتّع و حج تمتّع است که هر دو در یک سال و به ترتیب عمره تمتّع و حج تمتّع انجام می‌گردد.
انجام بخش اول حج تمتع که عمره تمتع نام دارد، تاریخ قطعی به صورت روز خاص ندارد بلکه حاجیان در ماه های حج واجب در بدو ورود خود به شهر مکه آن را انجام می دهند و به انتظار بخش دوم یا بخش اصلی حج در مکه می مانند؛ مثلا اگر یک حاجی در ماه شوال قصد سفر حج را داشته باشد با ورود به مکه عمره تمتع را انجام داده، منتظر فرارسیدن ماه ذی الحجه می شود. به همین ترتیب با ورود تدریجی حجاج به شهر مکه اعمال عمره تمتع نیز انجام می پذیرد و آن شامل خصوصیات ذیل  است:
عمره تمتّع باید در ماه‌های حج (شوال، ذی‌قعده و ذی‌حجه) انجام شود.
در عمره تمتّع باید تقصیر نماید. (تقصیر، تعیّن دارد).
عمره تمتّع، طواف نساء و نماز طواف مسجد ندارد.
محل احرام عمره تمتّع یکی از میقات‌های پنج‌گانه است.

یک مطلب دیگر:   مطبوعات و اخلاق رسانه ای تحلیل محتوای اخبار روزنامه های کیهان، ایران، شرق ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.

You may also like...